epinie

Naar het overzicht

“Gemeente moet leegstand actief bestrijden met regelgeving”

Door: Henk de Graaf

Motivatie:

Uit onderzoek blijkt dat elf procent van de woningen op Schouwen-Duiveland leeg staat en nog eens 12 procent van de winkels. De gemeente moet de regels aanhalen om dit tegen te gaan. Voor de tweede woningen, die een groot deel van het jaar leegstaan tasten de leefbaarheid in de dorpen aan.

Bekijk de achtergrond informatie

Situatie leegstand Zeeland en Schouwen-Duiveland

Leegstand is geen onbekend fenomeen in steden en plattelandsgebieden. De oorzaken van leegstand zijn divers: de nieuwe ontwikkeling van krimp, vergrijzing, veranderde marktbehoeften, overproductie van nieuwbouw en verslechterende kwaliteit van gebouwen zijn de meest bekende.

Op 1 juli 2013 stonden er volgens het Centraal Bureau van de Statistiek van de 7,3 miljoen woningen in Nederland 408.000 woningen leeg, dat is 5,5%  van de woningvoorraad.[1] Zeeland kent als provincie relatief de grootste leegstand met 8,8%. Van de 422 gemeenten in Nederland stond Schouwen-Duiveland op de 9e plaats met een relatieve leegstand van 13,9%. Andere Zeeuwse gemeenten die hoog scoren zijn Veere (16,0%), Noord-Beveland (20,5%) en Sluis (20,5).[2] Aan de kust komt de meeste leegstand voor omdat leegstaande woningen vaak in toeristische gebieden staan. Een deel wordt gebruikt als tweede huis of verhuurd aan vakantiegangers. Deze woningen worden niet gebruikt voor andere doeleinden. Zelfs als tweede woningen niet worden meegeteld dan is de leegstand in Zeeland het hoogst van alle provincies.[3] Naast woningen staan ook veel winkels leeg. Van de 3500 winkels in Zeeland waren begin 2014 500 winkelpanden leeg.[4]

Leegstand van woningen 1 januari 2013 (Bron: CBS)

Leegstand van woningen 1 januari 2013 (Bron: CBS)

Afname van bevolkingsgroei en vergrijzing

Een andere factor die van belang is, is dat door de afname van de bevolkingsgroei en toename van de vergrijzing de woningmarktsituatie in Nederland verandert. De vraag naar seniorenwoningen zal toenemen. Dit effect wordt versterkt doordat zorginstellingen sluiten en het tekort aan seniorenwoningen zal toenemen. Volgens het overheidsrapport ‘Investeren voor de toekomst 2012’ en het vervolgrapport  moeten er tot 2021 elk jaar 44.000 geschikte woningen voor ouderen bij komen.[5][6] Leegstand is vaak de aanleiding tot herstructurering en sloop/nieuwbouw.

Toekomst  van leegstand

Welke toekomst heeft de leegstand in Schouwen-Duiveland? Het rapport “Regionale woningmarktverkenning Schouwen-Duiveland” concludeert dat de  bevolking zal vergrijzen.[7] In dit rapport wordt een aantal belangrijke zaken duidelijk. Nu is 22% van de bevolking ouder dan 65. In 2030 is dit gestegen tot 33%. Gezien de toenemende vergrijzing en de ontgroening zal het aandeel huishoudens tussen 20 en 64 jaar dalen in die periode van 63% naar 50%. Het aantal huishoudens vanaf 65 jaar groeit in die periode met bijna 1.800 huishoudens. Dit wordt veroorzaakt doordat mensen die voorheen met een lichte zorgvraag in een instelling werden opgenomen, geacht worden langer in hun woning te blijven en daar waar dit mogelijk is te verhuizen naar een meer passende woning.

Er is dus een grote ontwikkelopgave aanwezig voor de gemeente Schouwen-Duiveland, gezien de vraag naar ouderenwoningen. Een slimme inzet van nieuwbouw is nodig om toekomstige leegstand te voorkomen. Het noodzakelijk aantal woningen is afhankelijk van de verwachte ontwikkeling van het aantal huishoudens. Het aantal huishoudens groeit tot 2024 nog met zo’n 500 huishoudens tot 15.400 en krimpt daarna met 1.300 tot 14.100 huishoudens in 2040.

Huishoudensprognose Schouwen-Duiveland 2012-2030 (Bron: Provincie Zeeland)

Huishoudensprognose Schouwen-Duiveland 2012-2030 (Bron: Provincie Zeeland)

Een mix van maatregelen door de gemeente is denkbaar, zoals het lokaal bevorderen van de doorstroming van woningen. Door in samenwerking met woningcorporaties in te spelen op de wensen van oudere huishoudens, komen deze woningen weer vrij voor andere doelgroepen. Dit kan door het maken van prestatieafspraken op basis van een vastgestelde woonvisie van gemeenten waarbij woningcorporaties in hun toewijzingsbeleid voldoende rekening houden met de mensen die langer in hun omgeving geholpen kunnen worden.

Aanvullende maatregelen zijn verder het realiseren van levensloopbestendige woningen en meer driekamerwoningen en minder woningen met vijf of meer kamers. Het rapport komt tot de algemene conclusie dat de opgave vooral ligt in het maken van aantrekkelijke locaties en sterke woningproducten enerzijds, en het renoveren en upgraden van de bestaande voorraad anderzijds. Vooral: ruime, moderne appartementen van hoge kwaliteit op aantrekkelijke locaties.

Bronnen

Centraal Bureau voor de Statistiek: Leegstand in Nederland

Scoop: Staat van Zeeland 2013. Zeeland in tijden van crisis

ABF Research: Monitor Investeren voor de Toekomst 2012

ABF Research: Herziening Monitor Investeren voor de Toekomst

Rijksoverheid: Ontwikkelingen woningmarkt senioren

Stec Groep: Regionale woningmarktverkenning Schouwen-Duiveland

Gemeente Schouwen-Duiveland: Regionale woningmarktafspraken Schouwen-Duiveland

Dit dossier is samengesteld door: Scoop Zeeuwse bibliotheek