epinie

Naar het overzicht

“Terug naar vier wethouders voor Schouwen-Duiveland is nodig om de decentralisaties en transities op te kunnen vangen.”

Door: Rien de Bruijne

Bekijk de achtergrond informatie

De vertrekkende wethouder

Een eventuele uitbreiding van het aantal wethouders in de gemeente Schouwen-Duiveland van drie naar vier in het kader van decentralisatie van rijkstaken veronderstelt dat het wethouderschap zwaarder wordt en het wenselijk kan zijn om de werklast over meerdere personen te verdelen. Hoe zwaar is de functie van wethouder eigenlijk en in welke mate is er sprake van overbelasting?

Uit het rapport “De vallende wethouder”, gemaakt in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken blijkt, dat in de bestuursperiode 2006-2010 meer dan 500 van de ruim 1500 in Nederland aanwezige wethouders voortijdig is vertrokken.

© Zeeuwse Bibliotheek/SCOOP

Uit jaarlijkse wethoudersonderzoeken blijkt dat in 2011 90 wethouders vertrokken, in 2012 196 en in 2013 150 van de 1416 wethouders. In de afgelopen decennia is er een sterke stijging van tussentijds vertrekkende wethouders. Vaak blijkt dit het geval in het tweede bestuursjaar na de raadsverkiezingen. Ligt een belangrijke oorzaak van de stijging wellicht in de zwaarte van de functie van wethouder in relatie tot benodigde competenties?

Zwaarte van het wethouderschap

De vraag naar de zwaarte van het wethouderschap is niet eenduidig te beantwoorden. In het eerder genoemde rapport wordt gemeld dat gevallen wethouders het wethouderschap over het algemeen als zeer belastend ervaren ondanks de aanwezige motivatie. Lange werkweken, de mate van publieke aandacht, de nauwelijks aanwezige ruimte voor privéleven en beleving van het wethouderschap als een eenzaam beroep vormen de schaduwzijden. Dit beeld wordt bevestigd in een viertal artikelen gewijd aan het thema “Wethouders en stress” eerder gepubliceerd in het Reformatorisch Dagblad. Ook de wethoudersvereniging gaf vorig jaar te kennen dat steeds meer wethouders te kampen hebben met stress en vermoeidheid. Als we vervolgens inzoomen op de aspecten in verband met gezondheid en om persoonlijke redenen  vertrokken er in 2012 30 wethouders. In 2013 bedroeg dit aantal 14 wethouders. Gezien het kleine aantal ten opzichte van het totaal aantal vertrekkende wethouders is niet duidelijk dat het wethouderschap op zich ongezond is.

De vallende wethouder

Uit de wethoudersonderzoeken van de afgelopen jaren blijkt dat de vertrekreden(en) voor meer dan helft in verband staat met een politiek conflict. Het vallen van wethouders kan gezien worden als een eenmaal te accepteren gevolg van het politieke systeem. Maar aan een politiek conflict zit vaak een persoonlijke kant: het ‘afrekenen’ tussen personen.

Uit het rapport “De vallende wethouder” wordt duidelijk dat het functioneren van een wethouder door de jaren heen moeilijker is geworden: veel gemeenteraden controleren wethouders en burgemeesters de afgelopen jaren scherper. Het in 2002 ingevoerde duale stelsel had tot gevolg dat raadsleden zich meer zijn gaan roeren en zorgde als katalysator voor de verschuiving in de machtsverhoudingen. Politieke versplintering door middel van kleine raadsfracties bemoeilijken eveneens het functioneren van wethouders omdat nieuwe kleinere lokale partijen over weinig politiek-bestuurlijke ervaring beschikken.

Ook de huidige decentralisatie (het overhevelen van Rijkstaken naar gemeenten) zorgt ervoor dat de druk en de verantwoordelijkheden van het lokale bestuur toenemen. Van de wethouder wordt een sterkere aansturende rol verwacht. Dit vraagt van wethouders een grotere mate van professionaliteit. Het rapport meldt dat wethouders echter niet toekomen aan professionele voorbereiding. Er is bij hen een groot verschil in politieke verwachtingen en de realiteit van politiek functioneren.

Aanbevelingen

De belangrijkste aanbevelingen in het rapport “De vallende wethouder” om het lokaal bestuur te verbeteren zijn:

  1. Een betere afstemming  tussen gemeenteraad en college met betrekking tot de rol-invulling.
  2. Het thema ‘goed lokaal bestuur’ moet voortdurend onder de aandacht worden gebracht.
  3. Werk aan de verdere professionalisering van betrokkenen (wethouders, raden en burgemeesters) door middel van opleidingen en training met betrekking tot bestuursstijl, het verbeteren en leren van eigen bestaande en nieuwe bestaande competenties.

 Bronnen

Rapport “De vallende wethouder”, dd. 30-06-2011 door onderzoekbureau BMC in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Serie “Wethouders en stress”, Reformatorisch Dagblad, 2014

Steeds meer wethouders richting burn-out, Intermediair, 12 juli 2013.

Wethoudersonderzoek 2013, in: VNG Magazine, 10 januari 2014.

Wethoudersonderzoek 2012, in: VNG Magazine, 3 januari 2013.

 

Dit dossier is samengesteld door: Scoop Zeeuwse bibliotheek

  • 332 weken geleden door: Ankie uit: Dreischor

    Een enorme uitdaging om dit goed te organiseren, te volgen en waar nodig bij te sturen. Daar moet je voldoende bestuurlijke capaciteit met focus voor hebben.

    Een enorme uitdaging om dit goed te organiseren, te volgen en waar nodig bij te sturen. Daar moet je voldoende bestuurlijke capaciteit met focus voor hebben.

    zo is dat! 9 zie ik anders 1
    • 332 weken geleden door: Wil Alkemade uit: Noordgouwe

      Helemaal mee eens, bezuinigen op 4e wethouder is vragen om problemen.

      Helemaal mee eens, bezuinigen op 4e wethouder is vragen om problemen.

      zo is dat! 7 zie ik anders 1
  • 332 weken geleden door: Joop van Houdt uit: Zonnemaire

    Door tijdens een zorgdebat het allemaal met elkaar eens te zijn dat er een vierde wethouder moet komen en nu anders te doen maakt de politiek zich onbetrouwbaar.

    Door tijdens een zorgdebat het allemaal met elkaar eens te zijn dat er een vierde wethouder moet komen en nu anders te doen maakt de politiek zich onbetrouwbaar.

    zo is dat! 8 zie ik anders 1
    • 332 weken geleden door: Rien de Bruijne uit: Zierikzee

      Tja Joop, zo kan het gaan. Ik snap van de formateur overigens niet dat hij zich als voorman van de grootste, en daarmee invloedrijkste partij, laat leiden door de mening van de VVD. Ik beschouw dat als een zwaktebod met nadelige gevolgen voor de inwoners van Schouwen-Duiveland.

      Tja Joop, zo kan het gaan. Ik snap van de formateur overigens niet dat hij zich als voorman van de grootste, en daarmee invloedrijkste partij, laat leiden door de mening van de VVD. Ik beschouw dat als een zwaktebod met nadelige gevolgen voor de inwoners van Schouwen-Duiveland.

      zo is dat! 6 zie ik anders 0
  • 332 weken geleden door: L.Zijlstra uit: Dreischor

    Stel het eigenbelang niet boven het belang van de burgers.
    Dit doet ook recht aan eerdere verkiezingsbeloftes en uitslagen van de verkiezingen.
    Het sociaal domein is zeer omvangrijk en verdient extra aandacht! Onderschat de zwaarte van de portefeuille niet !
    Schouwen-Duiveland verdient 4 goede bestuurders.

    Stel het eigenbelang niet boven het belang van de burgers.
    Dit doet ook recht aan eerdere verkiezingsbeloftes en uitslagen van de verkiezingen.
    Het sociaal domein is zeer omvangrijk en verdient extra aandacht! Onderschat de zwaarte van de portefeuille niet !
    Schouwen-Duiveland verdient 4 goede bestuurders.

    zo is dat! 10 zie ik anders 0
  • 332 weken geleden door: Rien de Bruijne uit: Zierikzee

    Helemaal mee eens Lukkie. Nu bezuinigen op een wethouderspost kan in de komende vier jaar wel eens kostbaarder uitpakken omdat er meer gedaan moet worden met minder geld door té weinig goede bestuurders. En dat moeten we niet willen.

    Helemaal mee eens Lukkie. Nu bezuinigen op een wethouderspost kan in de komende vier jaar wel eens kostbaarder uitpakken omdat er meer gedaan moet worden met minder geld door té weinig goede bestuurders. En dat moeten we niet willen.

    zo is dat! 6 zie ik anders 0
  • 332 weken geleden door: a v mil uit: oosterland

    Helemaal mee eens. Voor de verkiezingen zijn alle partijen voor. Omdat ze begrijpen dat er de komende jaren heel veel veranderingen komen. En deze een zware druk op de wethouders legt. Zij moeten zorgen dat het voor de burger zo goed mogenlijk verloopt. Bezuinigen op een wethouder is volgens mij een domme zet. Kun je niet beter na 4 jaar zeggen ‘we hebben een vierde wethouder ingezet, dit was achteraf niet helemaal nodig. Als ‘we hebben bezuinigd op een vierde wethouder en daardoor bleven er zaken liggen, werden niet voldoende getoetst, waardoor er mensen gedupeerd werden ‘. Lijk mij een makkelijke keuze.

    Helemaal mee eens. Voor de verkiezingen zijn alle partijen voor. Omdat ze begrijpen dat er de komende jaren heel veel veranderingen komen. En deze een zware druk op de wethouders legt. Zij moeten zorgen dat het voor de burger zo goed mogenlijk verloopt. Bezuinigen op een wethouder is volgens mij een domme zet. Kun je niet beter na 4 jaar zeggen ‘we hebben een vierde wethouder ingezet, dit was achteraf niet helemaal nodig. Als ‘we hebben bezuinigd op een vierde wethouder en daardoor bleven er zaken liggen, werden niet voldoende getoetst, waardoor er mensen gedupeerd werden ‘. Lijk mij een makkelijke keuze.

    zo is dat! 6 zie ik anders 0